Facebook

YT

Twitter

Instagram

Teatr Polski we Wrocławiu, dyrektor Cezary Morawski

Rechnitz (Anioł Zagłady)

Data wydarzenia:
10.12.2012, godz. 19:00
Miejsce:
Scena Kameralna

Elfriede Jelinek – Rechnitz (Anioł Zagłady)

przekład – Monika Muskała

reżyseria – Katarzyna Kalwat

czytali: Anna Ilczuk, Ewa Skibińska, Tomasz Lulek, Adam Szczyszczaj, Andrzej Wilk

Tematem sztuki jest niewyjaśniona do dziś masakra na robotnikach przymusowych w miejscowości Rechnitz w austriackim Burgenlandzie 24 i 25 marca 1945 roku. Autorka w mistrzowskim retorycznym danse macabre pokazuje mechanizmy zakłamywania historii.

Fakty historyczne:
W nocy z 24 na 25 marca 1945 roku po zakończeniu przyjęcia dla lokalnych notabli NSDAP i SS, wydanego przez baronową Margit Batthyány (z domu Thyssen-Bornemisza) i jej męża na ich zamku w Rechnitz, dokonano zabójstwa około 200 (dokładnej liczby nie ustalono) robotników przymusowych (w większości węgierskich Żydów), przetrzymywanych w stodole przyzamkowej. Kazano im się rozebrać, znęcano się nad nimi, na koniec urządzono polowanie. Zostali pochowani w grobach przygotowanych przez grupę robotników, których zabito następnego dnia wieczorem. Zabójcami byli Franz Podezin (szef miejscowej placówki NSDAP i Gestapo) oraz dziewięć innych osób, uczestników przyjęcia na zamku. Grobów do tej pory nie odnaleziono. Jedyny więzień, który cudem przeżył masakrę i po wojnie powrócił z emigracji, by zeznawać podczas śledztwa, został zastrzelony przed miejscowością Rechnitz. Również tej zbrodni nigdy nie udało się wyjaśnić. Goście przyjęcia, podobnie jak mieszkańcy Rechnitz, którzy byli świadkami polowania, nigdy nie zdradzili, co tamtej nocy naprawdę się wydarzyło ani gdzie pochowano 200 ciał. Opieszałe prowadzenie dochodzenia przez władze austriackie w sprawie zbrodni umożliwiło Podezinowi ucieczkę do RPA. Małżonkowie Batthyány nie zostali oskarżeni – baronowa z mężem i z kochankiem przeniosła się do Szwajcarii i tam zmarła w 1989 roku.

Sztuka:
Jelinek nie pokazuje w swojej sztuce bezpośrednio tamtych wydarzeń. Opowiadają o nich i oceniają je posłańcy (np. kurierzy rowerowi). Tyle że każdy opowiada coś innego. Chodzi o sposób relacjonowania historii, przekłamywanie, przeformułowywanie, tuszowanie etc. Odsłaniając kolejne warstwy, które równocześnie zaciemniają poprzednie, Jelinek pokazuje mechanizm obchodzenia się z historią Trzeciej Rzeszy w Austrii. Wprowadzając postacie posłańców, Jelinek nawiązuje do tragedii antycznej, przede wszystkim do Bachantek Eurypidesa. W tytule znajduje się również nawiązanie do słynnego filmu Luisa Buñuela Anioł zagłady, w którym goście nie mogą opuścić przyjęcia, mimo że drzwi są otwarte. Tekst ma postać jednolitego monologu, bez podziału na role. Autorka od kilku lat pozostawia reżyserom opracowanie swoich tekstów.

Katarzyna Kalwat – absolwentka Wydziału Reżyserii Akademii Teatralnej w Warszawie (2011) i psychologii na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. Współpracowała z Teatrem Dramatycznym m.st. Warszawy im. G. Holoubka, gdzie asystowała Krystianowi Lupie przy realizacji spektakli Persona. Marilyn i Persona. Ciało Simone. Debiutowała miniaturą sceniczną Sen nocy letniej, prezentowaną na XIII Festiwalu Szekspirowskim w Teatrze Wybrzeże w Gdańsku. Dotychczas zrealizowała m.in. Himmelweg. Drogę do nieba J. Mayorgi w Teatrze im. J. Słowackiego w Krakowie, Rechnitz (Anioł Zagłady) E. Jelinek w ramach projektu "Próby otwarte. Dramaty Nowe" w Teatrze Nowym im. T. Łomnickiego w Poznaniu, Królową ciast B. Pintera w Teatrze im. S. Jaracza w Olsztynie na Międzynarodowy Festiwal Demoludy oraz Zażynki A. Wakulik w Teatrze Polskim w Poznaniu. Dramat otrzymał nagrodę krytyki podczas tegorocznej edycji "Metafor Rzeczywistości".

Monika Muskała – tłumaczka, dramatopisarka. Od roku 1993 mieszka w Austrii (Wiedeń i Salzburg). Ukończyła germanistykę na Uniwersytecie Wrocławskim. Była stypendystką DAAD (Frankfurt nad Menem), Franz-Werfel-Stipendium (Wiedeń) i Homines Urbani (Willa Decjusza, Kraków). W latach 1997–2000 stale współpracowała z "Gazetą Wyborczą" i polską sekcją BBC jako korespondentka z Austrii. Tłumaczy głównie współczesną dramaturgię niemieckojęzyczną, m.in. sztuki Wernera Schwaba, Thomasa Bernharda, Heinera Müllera i Elfriede Jelinek, ale też klasykę, m.in. Friedricha Schillera, Franka Wedekinda i Ödöna von Horvátha. W roku 2004 opiniowała w jury konkursu dramaturgicznego "Stückemarkt" przy Berliner Theatertreffen. Była dramaturżką polskiej prapremiery nieocenzurowanej wersji Lulu F. Wedekinda (Stary Teatr w Krakowie, reż. Michał Borczuch, 2007) i Kazimierza i Karoliny Ö. von Horvátha (Teatr Polski we Wrocławiu, reż. Jan Klata, 2010). Wspólnie z siostrą Gabrielą napisała pod pseudonimem Amanita Muskaria dwie sztuki teatralne: monodram Podróż do Buenos Aires. Work in Regress i Daily Soup.

 


Archiwum

Sezon 2016/2017

23.01.2017 Terror
17.10.2016 Psychiatra Boga

Sezon 2015/2016

13.06.2016 Bioport
09.05.2016 Rozrzucone
01.02.2016 41 utonięć
19.11.2015 ONI
05.10.2015 Panny z Wilka
21.09.2015 Miasto ocalałych

Sezon 2014/2015

Sezon 2010/2011

Sezon 2009/2010

23.06.2010 Treningstime
10.05.2010 Książę Niezłom
17.04.2010 Dziady
15.03.2010 Przyjaciel
07.12.2009 Kliniken
23.11.2009 Wernisaż
12.10.2009 Samuel Zborowski
28.09.2009 Horsztyński

Sezon 2008/2009

Sezon 2007/2008

28.04.2008 Szepty
31.03.2008 Fastryga
10.03.2008 Pamiątki
18.02.2008 Walentynki
21.01.2008 Zatopiona katedra
12.11.2007 Obciach

Sezon 2006/2007

11.06.2007 Terroryzm
29.01.2007 Kwartet
11.12.2006 Teremin
06.11.2006 Babcia odjeżdża