Facebook

YT

Twitter

Instagram

Teatr Polski we Wrocławiu, dyrektor Cezary Morawski

Wszechnica Teatralna 17-09-2013 - Dyskoteka, sport, widowiska masowe - walka Witkacego o sztukę wysoką

Data wydarzenia:
17.09.2013, godz. 11:00
Miejsce:
Scena Kameralna

Witkacy zainaugurował sezon edukacyjny w Teatrze Polskim we Wrocławiu

We wtorek 17 września 2013 odbyła się pierwsza w tym sezonie Wszechnica Teatralna. Wykład pt. Dyskoteka, sport, widowiska masowe – walka Witkacego o sztukę wysoką poprowadził dr Piotr Rudzki – witkacolog, teatrolog i kierownik literacki Teatru Polskiego we Wrocławiu. Wszystkich gimnazjalistów i uczniów szkół ponadgimnazjalnych zaprosiliśmy tradycyjnie już na Scenę Kameralną o godzinie 11:00.

 

Piotr Rudzki

Dyskoteka, sport, widowiska masowe – walka Witkacego o sztukę wysoką

Stanisław Ignacy Witkiewicz (24 II 1885–18 IX 1939)

 

Kiedy rankiem 17 września 1939 roku armia sowiecka przekraczała wschodnie granice Rzeczypospolitej, realizując założenia tajnego protokołu paktu Ribbentrop-Mołotow, podpisanego w Moskwie niecałe trzy tygodnie wcześniej, Stanisław Ignacy Witkiewicz ze swą przyjaciółką Czesławą Oknińską przebywał od czterech dni w położonej na Polesiu wsi Jeziory. Warszawę wraz z grupą przyjaciół opuścił 5 września, kierując się tak jak wszyscy uchodźcy na wschód. Witkiewicz był w bardzo złej formie, z jednej strony – podróż w masie uciekinierów, naloty, zmęczenie, głód, ciągłe odmowy Regionalnych Komisji Uzupełnień, które nie przyjmowały już żadnych ochotników, nawet młodych, gdyż brakowało broni i umundurowania. Z drugiej strony – natrętne przekonanie o spełniającej się katastrofie, apokalipsie, którą przewidywał zarówno w swej twórczości artystycznej, jak i teoretycznej, i która miała zmieść z powierzchni świat oparty na wartościach stanowiących podstawę kultury śródziemnomorskiej.

***

Biografia i droga twórcza Witkiewicza dzieli się wyraźnie na dwa dłuższe okresy: jeden obejmujący lata 1885–1918 i drugi lata 1918–1939. Pierwszy to etap artystycznego dojrzewania artysty – wtedy krystalizują się jego poglądy estetyczne oraz ich fundament, czyli system filozoficzny i wynikająca z niego wizja rozwoju kultury. Drugi znamionuje niezwykle intensywną twórczość w różnych dziedzinach: od malarstwa, przez teatr, fotografię, literaturę, epistolografię, do filozofii.

***

Ze względu na datę urodzin Witkiewicza i jego późniejsze poszukiwania formalne w sztuce, to znaczy odejście od realizmu, naturalizmu oraz mimetycznych powinności dzieła, łączące go z europejską awangardą lub szerzej – z europejskim modernizmem przeżywającym swój rozkwit w okresie międzywojennym, można go umieścić w gronie pokolenia europejskich artystów urodzonych w latach osiemdziesiątych wieku XIX: Pablo Picasso (1881), James Joyce (1882), Fernand Léger (1882), Igor Strawiński (1882), Virginia Woolf (1882), Amadeo Modigliani (1884) czy Le Corbusier (1887). Jednakże dzieli go od tych twórców równie wiele w związku z trzema unikatowymi doświadczeniami: po pierwsze – specyficzny system wychowawczo-edukacyjny, jaki narzucił mu ojciec, znany i ceniony malarz, pisarz, krytyk sztuki i twórca "stylu zakopiańskiego" – Witkacy nie chodził do szkoły; po drugie – podróż do tropików obejmująca dwutygodniowy pobyt na Cejlonie i prawie dwumiesięczny w Australii, którą odbył w towarzystwie Bronisława Malinowskiego, najbardziej znany na świecie polski badacz kultury; po trzecie wreszcie – pobyt w Rosji w decydującym dla przyszłości całego kontynentu okresie pierwszej wojny światowej – doświadczył obu rewolucji, lutowej i październikowej.

***

Artysta wszechstronny i konsekwentny, człowiek – niemieszczący się w stereotypie wielkiego twórcy, z trudem dający się postawić na cokołach, pełen paradoksów, może dlatego tak współczesny:

  • indywidualista przekonany, że zrównująca wszystkich demokracja to naturalny i sprawiedliwy kres kultury opartej na indywiduum;
  • demokrata zafascynowany silnymi przywódcami, tyranami;
  • niestrudzony obrońca wysokiej sztuki, który zarabiał malowaniem portretów na zamówienie;
  • unikatowy dramatopisarz czerpiący garściami z wszelkich gatunków artystycznych, w tym z tych z kręgu kultury popularnej (film, kryminał, romans, farsa itd.);
  • pisał powieści, choć nie uważał tego gatunku za dzieło sztuki;
  • koneser i znawca muzyki nienawidzący radia ("klan wyjącego psa");
  • dbał o kondycję fizyczną (gimnastyka Müllera – "piętnaście minut dla zdrowia") i jednocześnie nie znosił sportu masowego;
  • filozof zajmujący się higieną ("Ale jak ktoś mi powie, że nie był w łaźni, a jest w dodatku po czterdziestce, to naprawdę w mordę bym prał niechluja dla jego dobra do krwi") i zdrowiem (picie, palenie, zażywanie narkotyków, hemoroidy, łupież, łojotok, bąble "od ukąszenia przez bąka ślepaka" itd.) współobywateli;
  • szanował cudzą własność i jednocześnie spuszczał zakopiańczykom z łańcuchów psy.

 

Komentarze

Doskonałe spotkanie pod względem merytorycznym i komunikacyjnym. Pan Rudzki bardzo przystępnie zapoznał młodzież z problematyką dzieł Witkacego. Dynamika wykładu, ilustracje multimedialne i erudycja prowadzącego bardzo podobały się gimnazjalistom, zresztą już " stałym bywalcom Wszechnicy Teatralnej". Gratuluję poziomu.

Alina Dudziec Szkolny Klub Kulturalny Gimnazjum im. Mikołaja Kopernika w Kątach Wrocławskich

Spotkanie było bardzo interesujące. Problematyka dzieł Witkacego otworzyła mi oczy na wiele ważnych spraw.

Ilona, Szkolny Klub Kulturalny, Gimnazjum im. Mikołaja Kopernika w Kątach Wrocławskich.

To spotkanie wszechnicowe nie przekonało mnie do twórczości Witkacego.

Ola Szkolny Klub Kulturalny Gimnazjum im. Mikołaja Kopernika w Kątach Wrocławskich

Archiwum wydarzeń edukacyjnych

Sezon 2015/2016

05-07.05.2016 H(2)O
27-29.04.2016 Pokolenie Wszystko
26.04.2016 Romeo and Juliet
23-25.02.2016 LAS

Sezon 2014/2015

Sezon 2013/2014

10.05.2014 Dzień Psychologa

Sezon 2012/2013

18.06.2013 Mały Książę
28.01-08.02.2013 Zima w teatrze 2013