Facebook

You Tube

Teatr Polski we Wrocławiu, dyrektor Krzysztof Mieszkowski

Film

Obejrzane

Data wydarzenia: 28.11.2011, godz. 19:00

Miejsce: Scena im. Jerzego Grzegorzewskiego

...i zadziwi się Europa: Mur i wieża, Mary koszmary, Zamach, reż. Yael Bartana

Filmy reprezentujące Polskę na 54. Biennale w Wenecji.

W poniedziałek 28 listopada 2011 o godzinie 19:00 Teatr Polski we Wrocławiu i Klub Krytyki Politycznej we Wrocławiu zaprosiły na Scenę im. Jerzego Grzegorzewskiego na pokaz instalacji wideo ...i zadziwi się Europa izraelskiej artystki Yael Bartany. Wstęp wolny!

Na wystawę ...i zadziwi się Europa składa się trzyczęściowa instalacja wideo. Głównym tematem filmowej trylogii Yael Bartany, w skład której wchodzą prace Mary koszmary (2007), Mur i wieża (2009) i Zamach (2011), jest działalność Ruchu Odrodzenia Żydowskiego w Polsce – stworzonego przez artystkę ruchu politycznego stawiającego sobie za cel powrót ponad trzech milionów Żydów do ojczyzny ich przodków. Akcja filmów Bartany rozgrywa się w symbolicznej przestrzeni pełnej blizn po konfliktach etnicznych i wojnach. Splatają się tu ze sobą wątki dotyczące izraelskiego ruchu osadniczego, syjonistycznych marzeń, antysemityzmu, Holocaustu i palestyńskiego prawa do ziemi. Integralną częścią projektu Bartany jest stworzenie fundamentów realnego ruchu społeczno-politycznego. Instalacja ta reprezentowała sztukę polską na 54. Biennale w Wenecji.

Mary koszmary – pierwsza część trylogii – koncentruje się na złożonych relacjach pomiędzy Żydami, Polakami i innymi europejskimi nacjami w dobie globalizacji. Młody aktywista, grany przez Sławomira Sierakowskiego (założyciela i redaktora naczelnego "Krytyki Politycznej"), wygłasza przemówienie na pustym Stadionie Dziesięciolecia. Wzywa trzy miliony Żydów do powrotu do Polski. Odwołując się do modelu i estetyki filmów propagandowych z czasów ostatniej wojny, obraz porusza zagadnienia antysemityzmu i ksenofobii we współczesnej Polsce oraz tęsknoty za żydowską przeszłością wśród liberalnej polskiej inteligencji, przywołuje także syjonistyczne marzenia o powrocie do Izraela.

Yael Bartana: "To bardzo uniwersalna historia; podobnie, jako rodzaj społecznego laboratorium, traktowałam we wcześniejszych pracach Izrael, zawsze przyjmując perspektywę przybysza. To mechanizmy i sytuacje, które można zaobserwować na całym świecie. Moje ostatnie prace nie są tylko opowieścią o dwóch nacjach – Polakach i Żydach. To uniwersalny obraz niemożności życia razem".

Drugi film wchodzący w skład trylogii – Mur i wieża – zrealizowany został na warszawskim Muranowie, gdzie zbudowano "pierwszy kibuc w Europie", będący rekonstrukcją fragmentu prowizorycznego osiedla, jakie żydowscy osadnicy wznosili podczas arabskiej rewolty lat 1936–1939 w czasach Brytyjskiego Mandatu Palestyny. Kibuc w centrum Warszawy wydaje się egzotyczną strukturą, pomimo że ulokowany został w miejscu stanowiącym niegdyś część "żydowskiej dzielnicy mieszkaniowej", a następnie getta. Film nawiązuje do heroicznych przedstawień żydowskich osadników, budujących państwo Izrael: pięknych i silnych mężczyzn i kobiet. Ukazywano ich jako pełnych determinacji pionierów, którzy pomimo najbardziej niesprzyjających warunków kolektywnie budowali domy, uprawiali ziemię, uczyli się, wychowywali dzieci, dzielili się dobytkiem i odbywali ćwiczenia wojskowe, by mężnie odeprzeć ataki wroga. Artystka wskrzesza w swoich pracach ten bezpowrotnie utracony świat w całkowicie odmiennej konfiguracji politycznej i geograficznej początku XXI wieku. "Przywołuję przeszłość, czas socjalistycznej utopii, młodości i optymizmu – czas, kiedy naprawdę próbowano zrealizować modernistyczny ideał budowy nowego świata" – mówi Bartana.

W swym najnowszym, wieńczącym trylogię filmie Zamach (którego premiera odbyła się podczas weneckiego Biennale oraz równolegle w warszawskiej Zachęcie Narodowej Galerii Sztuki) Yael Bartana poddaje "ostatecznemu sprawdzianowi" marzenia o zbudowaniu wielonarodowej wspólnoty, nowego społeczeństwa polskiego. Film rozgrywa się w niedalekiej przyszłości, podczas ceremonii pogrzebowej lidera Ruchu Odrodzenia Żydowskiego w Polsce, który ginie z rąk nieznanego zamachowca. Przez symboliczną śmierć lidera scalony zostaje mit nowego ruchu politycznego, którego działalność stanowi konkretny projekt, możliwy do wdrożenia w najbliższej przyszłości w Polsce, Europie czy też na Bliskim Wschodzie Projekt Yael Bartany (filmy oraz podwaliny ruchu politycznego) to eksperymentalna forma grupowej psychoterapii, podczas której narodowe demony budzone są i wywlekane na światło dzienne. Abstrahując od złożonego obrazu stosunków polsko-żydowskich, jest to uniwersalna opowieść o gotowości na przyjęcie obcego i problemie integracji kulturalnej w niestabilnym świecie w czasach politycznych rewolt. Bartana bada reakcje na powrót "dawno niewidzianego sąsiada" i wskrzesza zapominany motyw alternatywnych lokalizacji państwa Izrael (jak np. Uganda), rozważanych niegdyś przez syjonistów.

Yale Bartana urodziła się w 1970 roku w Afuli w Izraelu. Zajmuje się filmem, fotografią, instalacjami wideo i dźwiękowymi. Jest autorką licznych wystaw indywidualnych, m.in. w PS1 w Nowym Jorku, Moderna Museet w Malmö, Center for Contemporary Art w Tel Awiwie, Kunstverein w Hamburgu, Van Abbemuseum w Eindhoven czy Fridericianum w Kassel. Brała udział w prestiżowych wystawach, takich jak Manifesta 4, Frankfurt (2002), 27. Biennale w São Paulo (2006) i documenta 12 w Kassel (2007). W swoich pracach realizowanych w Izraelu Bartana zajmowała się głównie problemem dotyczącym tego, w jaki sposób wojna, rytuały militarne i poczucie zagrożenia wpływają na codzienne życie. Od roku 2008 roku pracuje również w Polsce, tworząc projekty na temat historii stosunków polsko-żydowskich i jej wpływu na dzisiejszą tożsamość Polaków. Jest laureatką wielu nagród, m.in. Artes Mundi 4 (Walia, 2010), nagrody Anselma Kiefera (2003), Prix Dazibao (Montreal, 2009), Prix de Rome (Rijksakademie, Amsterdam, 2005), Dorothea von Stetten Kunstpreis (Kunstmuseum Bonn, 2005), Nathan Gottesdiener Foundation Israeli Art Prize (2007).

 

Klub Krytyki Politycznej we WrocławiuZachęta Narodowa Galeria SztukiLa Biennale di VeneziaRuch Odrodzenia Żydowskiego w Polsce

 

Zdjęcia dzięki uprzejmości:

Annet Gelink Gallery, Amsterdam

Fundacji Galerii Foksal

Sommer Contemporary Art Gallery, Tel Aviv