Facebook

YT

Twitter

Instagram

Teatr Polski we Wrocławiu, dyrektor Cezary Morawski

Katarzyna Kamińska

Recenzja "Utworu o Matce i Ojczyźnie" w Teatrze Polskim

Data publikacji:
2011-01-10

Najnowsza produkcja Teatru Polskiego to rzecz o trudnej relacji matki z córką i Polaka z Polską. Reżyser Jan Klata odnajduje świeżą sceniczną formę dla świetnego tekstu Bożeny Keff.

"Utwór..." to wielopiętrowa opowieść o Usi i jej matce, polskiej Żydówce, która przeżyła Holocaust. Obciąża ona swoją traumą córkę. Choć jest dorosła nie daje jej prawa do jakichkolwiek opinii i uczuć, które są inne niż to, co ona myśli i czuje. Jako, że córki nie ukarała historia, karę wymierza jej sama matka.

Jan Klata imponuje skromnością i konsekwencją w realizacji "Utworu...". Większość scenicznych zabawek, jakich reżyser używał w ostatnich spektaklach, odkłada na półkę. Koncentruje się na klarownej wizji, w której najważniejszy jest tekst. W przestrzeni sceny umieszcza parę szaf mieszczących wiele różnych rzeczywistości (domowe zacisze, prawicowy wiec, a nawet statek kosmiczny) resztę rozgrywa światłem oraz kostiumami, które sugerują, że mamy do czynienia z członkami jakiegoś dziwnego plemienia. Aktorzy (sześcioosobowa obsada bez wyjątku zachwyca) wymieniają się rolami i nie sposób dojść tego, kto jest matką, kto córką, kto jest raniony, a kto rany zadaje. Ich nasiąknięte pretensjami życie kręci się w wokół ferowania wyroków, wzajemnych oskarżań, prób oczyszczenia się z poczucia winy i wymuszenia chwili bezinteresownego skupienia na ich problemach. Od czasu do czasu odtańczą rytualny taniec, który jednak niczego, nie zmienia.

Tekst Keff jest błyskotliwy i bolesny. Świetnie oddaje specyfikę naszych prywatnych martyrologii – wiecznego zamartwiania się, rezygnacji z siebie na rzecz "świętego spokoju", frustracji, która bohaterom wydaje się być stanem naturalnym. No i najważniejsze: wróg musi czaić się tuż za rogiem. Nie ważne czy to Żyd, Niemiec, Rosjanin, komunista czy lewak. Nawet jeśli jeszcze nie znamy jego imienia, na pewno czyha gdzieś niedaleko gotów zbrukać na nasze świętości. Równocześnie "Utwór..." to formalny majstersztyk, który inscenizacja Klaty podkreśla. Autorka łączy tu motywy biblijne, równocześnie córka jest mitologiczną Korą (choć matka nazywa ją znienawidzonym zdrobnieniem "Usia"), która za moment zmienia się w Ripley z serii o "Obcym". Obcym jest oczywiście matka, która nieproszona nawiedza jej dom. Partie śpiewane (brawa dla Kingi Preis!) to momenty, gdy bohaterowie przypominają grecki chór, za chwilę przeistaczają się jednak w rodzinę niczym z serialu.

"Utwór..." Klaty to również rzecz o polskiej kobiecości. Polki wkładając swoją płeć w sztywne ramy katolicyzmu i przymusowego cierpienia, nie mają szans wychować córek o silnym poczuciu własnej wartości, kochających swoje ciała i rozumiejących otaczający je świat. Mężczyźni tu to wielcy nieobecni, którzy mimo patriarchatu, sferę kontaktów emocjonalnych pozostawiają kobietom. Niekochaną, zakompleksioną i prowincjonalną kobietą jest tu również sama Polska. I w tym przypadku także nie sposób stwierdzić czy to w nas wciąż nie zakiełkował zdrowy patriotyzm czy to pojęcie Ojczyzny szwankuje. W metaforycznym finale bohaterki wychodzą na scenę w sukniach balowych, jednak nie prawdziwych, a takich na miarę kinderbalu. Całego ich uroku dopełniają włosy pod pachami, które dumnie prezentują.

Spektakl niekoniecznie zostanie teatralnym hitem. Drąży tematy niewygodne, nie znajdziemy w nim błyskotek, którymi zwykł uwodzić widza współczesny teatr, nie daje miejsca na ucieczkę od bolesnej prawdy. Keff i Klata ani trochę nie chronią nas przed nami samymi.

Inne media

UTWÓR O MATCE I OJCZYŹNIE
maga [Magda Piekarska] Teatr Polski jedzie do Japonii
Wydarzenie: Utwór o Matce i Ojczyźnie w Shizuoce
Wydarzenia
Verena Stoessinger Przegrana z pogodą, wygrana w teatrze
Wydarzenie: Utwór o Matce i Ojczyźnie w Bazylei
RecenzjeWydarzenia
Bettina Schulte Tylko ty mi zostałaś, moje dziecko
Wydarzenie: Utwór o Matce i Ojczyźnie w Bazylei
RecenzjeWydarzenia
Dominique Spirgi Wieczny lament matki
Wydarzenie: Utwór o Matce i Ojczyźnie w Bazylei
RecenzjeWydarzenia
Krzysztof Mieszkowski Trzeba polsko-rosyjskie relacje uwolnić od politycznych i medialnych stereotypów
Wydarzenie: Utwór o Matce i Ojczyźnie w Woroneżu
Felietony
Katarzyna Nowaczyk Utwór o matce i... ojcu?
Wydarzenie: Graliśmy dziesięciokrotnie na Warszawskich Spotkaniach Teatralnych 2012
RecenzjeWydarzenia
[Joanna] Wichowska/[Paweł] Soszyński WST 2012: Proste do bólu (dzień czwarty) - 26 marca
Wydarzenie: Graliśmy dziesięciokrotnie na Warszawskich Spotkaniach Teatralnych 2012
RecenzjeWydarzenia
Witold Mrozek Przestać być matką, uciec z ojczyzny
Wydarzenie: Graliśmy dziesięciokrotnie na Warszawskich Spotkaniach Teatralnych 2012
RecenzjeWydarzenia
Hanna Samson Psychoterapia zbiorowa
Wydarzenie: Graliśmy dziesięciokrotnie na Warszawskich Spotkaniach Teatralnych 2012
RecenzjeWydarzenia
Katarzyna Peplinska Hity Jana Klaty Recenzje
Jolanta Ciosek Teatr musi rodzić się z pasji
Wydarzenie: Dwa nasze przedstawienia na Boskiej Komedii w Krakowie
RozmowyWydarzenia
Danuta Lubina-Cipińska Z emocjami o Polsce i rodzinie
Wydarzenie: Utwór o Matce i Ojczyźnie triumfuje w Zabrzu
Wydarzenia
Henryka Wach-Malicka Jan Klata podbił zabrzańską publikę
Wydarzenie: Utwór o Matce i Ojczyźnie triumfuje w Zabrzu
Wydarzenia
Mirosław Baran Teatr jest gdzie indziej
Wydarzenie: Utwór o Matce i Ojczyźnie w Gdańsku
RecenzjeWydarzenia
Łukasz Rudziński Festiwal różnorodności. Podsumowanie festiwalu Wybrzeże Sztuki
Wydarzenie: Utwór o Matce i Ojczyźnie w Gdańsku
Wydarzenia
Piotr Wyszomirski Matczyno-ojczyźniany musical rytualny
Wydarzenie: Utwór o Matce i Ojczyźnie w Gdańsku
RecenzjeWydarzenia
Helga Hirsch Ofiara ofiary: polska tragedia Eseje
Agata Wlazło W okopach swojskiej niewoli Recenzje
Radi [Radosław Bruch] Kontrapunkt 2011: Dzień piąty
Wydarzenie: Utwór o Matce i Ojczyźnie na szczecińskim Kontrapunkcie
RecenzjeWydarzenia
Monika Macur Czcij matkę swoją
Wydarzenie: Utwór o Matce i Ojczyźnie na festiwalu w Łodzi
RecenzjeWydarzenia
Renata Sas Wojna jak matka
Wydarzenie: Utwór o Matce i Ojczyźnie na festiwalu w Łodzi
RecenzjeWydarzenia
Łukasz Kaczyński Chora i drapieżna jest Matka Pol(s)ka nasza
Wydarzenie: Utwór o Matce i Ojczyźnie na festiwalu w Łodzi
RecenzjeWydarzenia
Malwina Wadas Twórcy o pracy z Klatą
Wydarzenie: Utwór o Matce i Ojczyźnie na festiwalu w Łodzi
Wydarzenia
Malwina Wadas "Utwór o Matce i Ojczyźnie" Klaty na Festiwalu w Łodzi
Wydarzenie: Utwór o Matce i Ojczyźnie na festiwalu w Łodzi
Wydarzenia
Jolanta Kowalska Czarne jest piękne! Recenzje
Joanna Derkaczew Hit Recenzje
Andrzej Horubała Śpiewogra o traumie Recenzje
Marta Bryś Sztuka nie jest od sprawiedliwości Rozmowy
Aneta Kyzioł Córczyzna Recenzje
Jarosław Klebaniuk Dwieście procent teatru Recenzje
Karolina Obszyńska Albo się tu jest, albo się tu... jest Recenzje
Olga Strzyżewska Odbija mi się trupem, czyli Klata w Teatrze Polskim Recenzje
SPECTRIBE UTWÓR O MATCE I OJCZYŹNIE - trailer Wideo
Jacek Wakar Klata jest kobietą Recenzje
Jacek Cieślak Horror polskiej wojny domowej Recenzje
Krzysztof Kucharski Ja ciągle na klęczkach Recenzje
Magda Piekarska Uwięzieni w historii Recenzje
Iga Nyc Konserwatywny lewicowiec
Wydarzenie: Utwór o Matce i Ojczyźnie - premiera na Scenie na Świebodzkim
Wydarzenia
Grzegorz Chojnowski UTWÓR O MATCE I OJCZYŹNIE (Teatr Polski we Wrocławiu) Recenzje
Joanna Derkaczew Jana Klaty wyzwalanie z polskości Recenzje
Joanna Derkaczew Wyścig ofiar po współczucie według Jana Klaty Zapowiedzi
PAP Wrocław. Klata i Keff na jubileusz Zapowiedzi
Dagmara Chojnacka O Utworze o Matce i Ojczyźnie w Radiu Wrocław AudioRecenzje
Magda Piekarska Wrocław. Klata i Umińska-Keff o matce i ojczyźnie Zapowiedzi
Jacek Cieślak Nasz teatr jest mało oryginalny
Wydarzenie: Graliśmy dziesięciokrotnie na Warszawskich Spotkaniach Teatralnych 2012
Wydarzenia
Magda Piekarska Boskie nagrody dla Teatru Polskiego
Wydarzenie: Najważniejsze nagrody Boskiej Komedii 2011 dla Teatru Polskiego we Wrocławiu!
Wydarzenia
Małgorzata M. Niemczyńska i Joanna Targoń Boska Trybuna 2011
Wydarzenie: Najważniejsze nagrody Boskiej Komedii 2011 dla Teatru Polskiego we Wrocławiu!
Wydarzenia
Jolanta Ciosek Boscy Strzępka i Klata
Wydarzenie: Najważniejsze nagrody Boskiej Komedii 2011 dla Teatru Polskiego we Wrocławiu!
Wydarzenia
Magda Piekarska Dolny Śląsk rządzi
Wydarzenie: Dwa nasze spektakle nagrodzone w konkursie na inscenizację polskiej sztuki współczesnej 2011
Wydarzenia
Mirosław Baran R@port w Gdyni, a Tęczowa Trybuna w Gdańsku
Wydarzenie: Tęczowa Trybuna 2012 w Gdańsku
Wydarzenia
Mirosław Baran Festiwal R@Port bez Lupy i Klaty
Wydarzenie: Tęczowa Trybuna 2012 w Gdańsku
Wydarzenia
Tomasz Miłkowski Wrocław nadaje ton
Wydarzenie: Teatr Polski doceniony w podsumowaniu sezonu 2010/2011 tygodnika "Przegląd"
Wydarzenia
Krzysztof Kucharski Skończył się sezon triumfalny Wydarzenia
Magda Piekarska X-peryment dla Europy Wydarzenia
maga [Magda Piekarska] Teatr w podróży Wydarzenia