Facebook

YT

Twitter

Instagram

Teatr Polski we Wrocławiu, dyrektor Cezary Morawski

Mariola Szczyrba

Jan Klata: Rewolucjonista

Przedstawienie:
SPRAWA DANTONA
Data publikacji:
2008-03-28

"Mówisz, że pragniesz rewolucji. Wiesz, że my wszyscy chcemy zmienić świat" - śpiewali Beatlesi. Ich song zabrzmi w jednej z najważniejszych scen Sprawy Dantona Jana Klaty. Premiera 29 marca na Scenie na Świebodzkim we Wrocławiu. - Przybyszewska była osobą bardzo intensywną, zafascynowaną tematem Rewolucji Francuskiej i swoimi bohaterami. Postaramy się ten rodzaj szaleństwa przenieść również na publiczność - mówi reżyser w rozmowie z Mariolą Szczyrbą z portalu Kulturaonline.pl.

Sprawa Dantona Stanisławy Przybyszewskiej to świetnie napisany dramat polityczny (1929 rok). Akcja rozgrywa się w Paryżu podczas burzliwych dni dyktatury jakobinów. Dramat skupia się wokół przywódców Wielkiej Rewolucji Francuskiej: upadku Dantona (w spektaklu gra go Wiesław Cichy) i rodzącego się spisku przeciw Robespierre'owi (Marcin Czarnik).

- Przybyszewska była osobą bardzo intensywną, zafascynowaną tematem Rewolucji Francuskiej i swoimi bohaterami. Postaramy się ten rodzaj szaleństwa przenieść również na publiczność - zapowiada reżyser. I dodaje, że zrobił spektakl nie tyle o Rewolucji Francuskiej, co o narodzinach nowoczesności, o procesie gwałtownych przemian. W spektaklu pojawią się m.in. piły tarczowe, będą też trociny, w które podczas rewolucyjnych mordów łatwo wsiąkała krew. Brzmi groźnie...

"Nie boisz się, przyjdź..." - tak brzmi hasło promocyjne pana spektaklu. Powinniśmy się bać Jana Klaty?

- Nie mam pojęcia. Ja się siebie nie boję. Szczerze mówiąc, to nie ja wymyśliłem to hasło. Te słowa nawiązują do ostatniej sceny naszej sztuki, w której Robespierre mówi: "Zmienię rząd od wewnątrz. Nawiążę kontakt z narodem. Wdrożę myśli rewolucyjne. Wychowam ludzi na ludzi. Ktokolwiek drży w tej chwili, jest winny. Nie boisz się, przyjdź..."

To był zresztą początek końca Robespierre'a. Potem ogłoszono na niego wyrok.

Pan raczej "nie pieści się" z publicznością.

- Bardzo lubię słowa Tadeusza Kantora, mojego wielkiego mistrza, który powiedział, że: "Do teatru nie wchodzi się bezkarnie". Tak właśnie staram się robić każdy mój spektakl. Jeżeli ktoś szuka w teatrze miłej rozrywki i relaksu przed kolacją, to nie ma u mnie czego szukać.

Co współczesny widz znajdzie dla siebie w Sprawie Dantona?

- To bardzo dobry tekst, który daje reżyserowi i aktorom duże pole do popisu. I wbrew pozorom nie chodzi tu tylko o dwóch głównych bohaterów - Robespierre'a i Dantona. Przybyszewska świetnie opisała również charaktery i role pozostałych postaci. Chociaż gramy to w historycznych kostiumach, nie chcemy opowiadać wyłącznie o Rewolucji Francuskiej, tylko o mechanizmach wielkich przemian, również tych współczesnych. O pewnym społecznym przeciążeniu, które taka rewolucja wywołuje. Polska znajduje się w takim stanie od 1989 roku. Wejście w kapitalizm, gwałtowne przemiany obyczajowe, kulturalne... Żyjemy w ciekawych czasach.

Tematem rewolucji zajmował się pan również w swoim spektaklu Szewcy u bram, który zrealizował pan w Teatrze Rozmaitości w Warszawie.

- Ten temat mnie fascynuje. Być może niektórzy powiedzą: "Po co w ogóle się tym zajmować, skoro rewolucja i tak upadła?" Ale my chcieliśmy zrobić spektakl mniej doraźny niż Szewcy u bram, w którym aluzje polityczne były bardzo wyraźne. Sprawa Dantona będzie przedstawieniem nie tylko o dziejowych przemianach, ale również o ludziach z krwi i kości. O Robespierze, który za wszelką cenę chciał ulepszać ludzi, przemieniać ich w anioły, nawet wbrew ich woli. I o Dantonie, który przestał być rewolucjonistą. Zgnuśniał i zaczął wybierać zgniłe kompromisy.

Do którego z nich jest panu bliżej? Do Robespierre'a czy do Dantona?

- Metrykalnie wciąż jeszcze jest mi bliżej do Robespierre'a. W naszym spektaklu pozwoliliśmy sobie na zabieg deformujący trochę historię i postarzyliśmy Dantona o 20 lat. Tak naprawdę obaj panowie byli w tym samym wieku i mieli w tamtym okresie po trzydzieści parę lat. Zmieniliśmy to, bo chcieliśmy uwypuklić konflikt między Robespierrem i Dantonem. Między młodością, która wciąż jeszcze prze do przodu i być może naiwnie sądzi, że da się zmienić świat na lepsze, nawet przymusowo. A dojrzałością człowieka, jakim jest Danton, który z perspektywy wieku i swoich doświadczeń wie, że nie da się tego wszystkiego zrobić. Danton uważa, że należy się zadowolić tym, co mamy. Żeby było ciepło i wygodnie. Dlatego wolę Robespierre'a, bo wciąż jeszcze idę do przodu, nadal chce mi się coś robić. Choć być może jest to dowód mojej niedojrzałości.

W ubiegłym roku w "Gazecie Wyborczej" ukazał się pana tekst Aniołowie o brudnych twarzach, w którym porównuje pan Robespierre'a do Jarosława Kaczyńskiego. Pisze pan, że lider PiS-u "jest żywym teledyskiem utworu Search and Destroy (Znajdź i zniszcz) Iggy'ego Popa".

- Robespierre jest postacią historyczną. Jarosław Kaczyński też już powoli się taką staje. Od tamtego tekstu minęło sporo czasu, wtedy mieliśmy zupełnie inną sytuację polityczną w kraju. I teraz nie ma powodu, żeby mieszać Kaczyńskiego do Sprawa Dantona. Ja wiem, że prezes PiS-u infekuje rzeczywistość teatralną i każdą inną, ale nie przesadzajmy. Teatr, na szczęście, jest wyłączony spod jurysdykcji Jarosława Kaczyńskiego.

Sprawa Dantona jest w Polsce znana głównie dzięki filmowi Andrzeja Wajdy. Panu ten obraz się nie podobał?

- Film Wajdy w porównaniu z materiałem literackim, który jest znacznie bogatszy, wypada słabo. Obejrzałem go całkiem niedawno, ale nie był odniesieniem dla mojego spektaklu. To nie jest tak, że robimy Sprawę Dantona za Wajdą albo przeciwko Wajdzie. Robimy po prostu swoje.

W 2002 roku debiutował pan w Teatrze Polskim we Wrocławiu Uśmiechem grejpruta. Teraz wraca pan na tę scenę, tyle że na Dworzec Świebodzki.

- Bardzo lubię Wrocław i tutejszą publiczność, chociaż moje miejsce na ziemi jest w Warszawie. Od razu też dodam, że Teatr Polski ma znakomity zespół aktorski, ludzi, którzy są otwarci i mają odwagę zmieniać się na scenie.

Natomiast jeżeli chodzi o Scenę na Świebodzkim - to jest to prawdziwy skarb, zupełnie unikalne miejsce. Właściwie mógłbym je porównać jedynie do Stoczni Gdańskiej, gdzie reżyserowałem Hamleta. Ta scena również kumuluje niezwykłą energię. Wykorzystamy to w naszej scenografii, w której zestawimy stare, zabytkowe mury z rodzajem slumsów i targowiska, które zresztą podglądaliśmy sobie z sali prób. W prawdziwym wydaniu.

W pana spektaklach ważną rolę odgrywa muzyka. Czego tym razem posłuchamy?

- Opowiadam również o rewolucji w estetyce, dlatego w Sprawie Dantona usłyszymy muzyczny mix począwszy od XIX wieku aż po czasy współczesne. Nie chcę zdradzać szczegółów przed premierą. Powiem tylko, że ważną rolę w spektaklu odgrywa piosenka The Beatles Revolution nr 9 z tak zwanego Białego Albumu. Nigdy bym nie przypuszczał, że kiedykolwiek wykorzystam w swoim teatrze Beatlesów, a jednak stało się.

A Iggy Pop będzie?

- No pewnie! (śmiech) Iggy Pop musi być.

 

Jan Klata
Reżyser teatralny, dramaturg (rocznik 1973). W wieku 12 lat wysłał na konkurs dramaturgiczny Teatru Współczesnego we Wrocławiu swoją sztukę Słoń Zielony, która została opublikowana przez "Dialog", a później wystawiona na deskach Teatru im. Witkiewicza w Zakopanem. Klata ukończył LO im. Batorego w Warszawie. Potem studiował reżyserię w Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej w Warszawie i w PWST w Krakowie. Współpracował z Krystianem Lupą, Jerzym Grzegorzewskim i Jerzym Jarockim. Po studiach przez pięć lat nie mógł znaleźć pracy w teatrze. Był m.in. copywriterem, dziennikarzem muzycznym i reżyserem talk-show w telewizji. Jego w pełni profesjonalny debiut reżyserski to Rewizor na scenie teatru w Wałbrzychu. W tym samym roku w Teatrze Polskim we Wrocławiu wystawił własną sztukę Uśmiech grejpruta. Dziś na swoim koncie Klata ma już wiele cenionych spektakli, m.in. Lochy Watykanu, Hamleta czy Oresteję. W 2005 roku w Warszawie odbył się Klata Fest - przegląd jego przedstawień.

Inne media

SPRAWA DANTONA
Mateusz Kokoszkiewicz Będę bronił kopulacji na scenie
Wydarzenie: Klata na Dużej
Wydarzenia
Igor Czajka Klata Dantona, czyli Rewolucja to fikcja! Recenzje
Anna Wróblowska Klata gadżeciarz Recenzje
Karolina Augustyniak Children of the revolution Recenzje
Grażyna Antoniewicz, Jarosław Zalesiński Gdańsk: Festiwal "All About Freedom" - podsumowanie
Wydarzenie: Sprawa Dantona pokazana w Gdańsku
RecenzjeWydarzenia
Mirosław Baran Teatry po raz pierwszy
Wydarzenie: Sprawa Dantona pokazana w Gdańsku
RecenzjeWydarzenia
Łukasz Rudziński All About Freedom: różnorodność wolności
Wydarzenie: Sprawa Dantona pokazana w Gdańsku
RecenzjeWydarzenia
Ola Keprowska 3. AAFF: Rewelacyjna sprawa z tym Dantonem
Wydarzenie: Sprawa Dantona pokazana w Gdańsku
RecenzjeWydarzenia
Tomasz Surdel, Buenos Aires Klata podbił Buenos Aires
Wydarzenie: Sprawa Dantona w Argentynie
RecenzjeWydarzenia
Vlada Kalpokaitė Teatr polityczny powinien zaistnieć na stałe
Wydarzenie: Sprawa Dantona gościła na Litwie
RecenzjeWydarzenia
Hilda Cabrera i Cecilia Hopkins "Małe" sztuki do namysłu
Wydarzenie: Sprawa Dantona w Argentynie
RecenzjeWydarzenia
Roberto Schneider VII Międzynarodowy Festiwal w Buenos Aires, od 5 do 18 października FIBA, konieczne spotkania
Wydarzenie: Sprawa Dantona w Argentynie
RecenzjeWydarzenia
Patricia Espinosa Różne wizje teatru politycznego
Wydarzenie: Sprawa Dantona w Argentynie
RecenzjeWydarzenia
Carlos Diviesti Stare i nowe
Wydarzenie: Sprawa Dantona w Argentynie
RecenzjeWydarzenia
Juan José Santillán Materiał recyklingowy
Wydarzenie: Sprawa Dantona w Argentynie
RecenzjeWydarzenia
Ernesto Schoo Danton, między farsą a cyrkiem
Wydarzenie: Sprawa Dantona w Argentynie
RecenzjeWydarzenia
Marlene Grinberg FIBA
Wydarzenie: Sprawa Dantona w Argentynie
RecenzjeWydarzenia
Dobrosława Marszałkowska Rrrr.. rewolucja! Recenzje
Marceli Sulecki "Sprawa Dantona", czyli nieoczywista rewolucja
Wydarzenie: Danton pojechał do Torunia
RecenzjeWydarzenia
Magdalena Janowska Najlepsi na festiwalu "Kontakt". "Sprawa Dantona" z najważniejszymi nagrodami
Wydarzenie: Triumf Sprawy Dantona w Toruniu
Wydarzenia
Grzegorz Giedrys Kontakt: Jurorzy nagrodzili teatr aktualny
Wydarzenie: Triumf Sprawy Dantona w Toruniu
Wydarzenia
Tomasz Bielicki Rewolucja z piłą mechaniczną
Wydarzenie: Danton pojechał do Torunia
RecenzjeWydarzenia
Agata Siuta Polityka na Kontakcie
Wydarzenie: Danton pojechał do Torunia
RecenzjeWydarzenia
Jan Bończa-Szabłowski Dantonów dwóch
Wydarzenie: Danton podbił Warszawę
RecenzjeWydarzenia
Danuta Lubina-Cipińska Triumf Klaty
Wydarzenie: Danton triumfuje na katowickich Interpretacjach
RecenzjeWydarzenia
Marta Malinowska Nie twoja sprawa... tylko Dantona!
Wydarzenie: Sprawa Dantona w Olsztynie
RecenzjeWydarzenia
Aleksandra Czapla-Oslislo Jan Klata wywozi z Katowic Laur Konrada
Wydarzenie: Danton triumfuje na katowickich Interpretacjach
RecenzjeWydarzenia
Joanna Derkaczew Laur Konrada dla Jana Klaty
Wydarzenie: Danton triumfuje na katowickich Interpretacjach
RecenzjeWydarzenia
Małgorzata Bryl Rrrewolucja!
Wydarzenie: Sprawa Dantona w Katowicach
RecenzjeWydarzenia
Henryka Wach-Malicka Rodzi się terror!
Wydarzenie: Sprawa Dantona w Katowicach
RecenzjeWydarzenia
Henryka Wach-Malicka Klata bierze (prawie) wszystko
Wydarzenie: Danton triumfuje na katowickich Interpretacjach
RecenzjeWydarzenia
Michał Lenarciński Klata a sprawa polska
Wydarzenie: Sprawa Dantona w Łodzi
RecenzjeWydarzenia
Beata Kalinowska Rewolucja w rytmie Beatlesów
Wydarzenie: Sprawa Dantona w Łodzi
RecenzjeWydarzenia
Dariusz Pawłowski Przeprzyjemny początek festiwalu
Wydarzenie: Sprawa Dantona w Łodzi
RecenzjeWydarzenia
Agata Siuta Children of the revolution
Wydarzenie: Sprawa Dantona w Łodzi
RecenzjeWydarzenia
Magdalena Urbańska O Jana Klaty Sprawie Dantona
Wydarzenie:
RecenzjeWydarzenia
Marta Goławska Tekturowa rewolucja
Wydarzenie: Sprawa Dantona w konkursie Krakowskiej Nagrody Teatralnej
RecenzjeWydarzenia
Katarzyna Pawlicka Rewolucja pożera...uwagę widza
Wydarzenie: Sprawa Dantona w konkursie Krakowskiej Nagrody Teatralnej
RecenzjeWydarzenia
boskakomedia2008 Boska Komedia 2008 - trzeci dzień Festiwalu
Wydarzenie: Sprawa Dantona w konkursie Krakowskiej Nagrody Teatralnej
Wideo
Ilona Matuszczak Polityka dla mnie to w krysztale pomyje Recenzje
Antonina Gruszecka-Bydłoń Children of the revolution Recenzje
Olga Drąg Sprawa o rewolucji Recenzje
Izabela Oleksik Dzieci bawiące się w rewolucje
Wydarzenie: Danton w Krakowie
RecenzjeWydarzenia
Joanna Targoń Rewolucje rozmaite
Wydarzenie: Danton w Krakowie
RecenzjeWydarzenia
Agnieszka Dziedzic Między piłą a rewolucją
Wydarzenie: Danton w Krakowie
RecenzjeWydarzenia
Dorota Kowalkowska (Nowa Siła Krytyczna) Geniusz Loci. Rewolucji odsłona trzecia
Wydarzenie: Danton w Krakowie
RecenzjeWydarzenia
Katarzyna Kamińska Eksplozje Jana K.
Wydarzenie: Wrocławska Nagroda Teatralna dla Sprawy Dantona
Wydarzenia
Krzysztof Kucharski Wrocław. Klata odebrał nagrodę za Dantona
Wydarzenie: Wrocławska Nagroda Teatralna dla Sprawy Dantona
Wydarzenia
Rafał Węgrzyniak Burleskowa rewolucja Recenzje
Jagoda Hernik Spalińska Świetna sprawa Recenzje
Sprawa Dantona - hit Teatru Polskiego we Wrocławiu Wideo
Piotr Bogdański Sprawa Dantona ze śmiechem Recenzje
Olga Ptak Teatr nie jest do rozumienia Recenzje
Aleksandra Konopko (Nowa Siła Krytyczna) Klasyka Polska. Dzień szósty Recenzje
Andrzej Ficowski Rewolucja najniższej rangi Recenzje
Joanna Lichocka Kłótnie obciętych głów Rozmowy
Jacek Sieradzki Ścięcie Dantona piłą mechaniczną Recenzje
Aneta Kyzioł Rewolucja piłą tarczową Recenzje
Mariola Szczyrba Jan Klata i dzieci rewolucji Recenzje
Paweł Sztarbowski Kostiumowe rewolucje Recenzje
Łukasz Drewniak Marzenia ściętej głowy Recenzje
Marcin Kościelniak Bardziej krasnal niż kat Recenzje
Joanna Derkaczew Gadające głowy u Klaty Recenzje
Katarzyna Kamińska Danton i kukiełki rewolucji Recenzje
Marta Bryś (Nowa Siła Krytyczna) Oczywiście, że nasza rewolucja będzie inna! Recenzje
Grzegorz Chojnowski (www.prw.pl) "Sprawa Dantona", czyli Klata w formie szczytowej Recenzje
Jan Klata Wrocław. Intencje Klaty kontra intencje "Rzepy" Zapowiedzi
PAP Wrocław. Przygotowania do premiery nowego spektaklu Jana Klaty Zapowiedzi
Jacek Cieślak Wrocław. "Danton": Klata kontra Wajda Zapowiedzi
Magda Piekarska X-peryment dla Europy Wydarzenia
maga [Magda Piekarska] Teatr w podróży Wydarzenia
maga [Magda Piekarska] Deszcz nagród Wydarzenia