Wykład przeznaczony dla uczniów szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych przeprowadził prof. Marian Ursel, historyk literatury Uniwersytetu Wrocławskiego.

Romantycy wobec teatru

Na przełomie XVIII I XIX wieku oraz w dobie romantyzmu teatr europejski był miejscem burzliwych przemian w zakresie technik aktorskich, inscenizacyjnych i repertuarowych. W wyniku przemian historycznych i społecznych, takich jak m.in. Wielka Rewolucja Francuska czy wojny napoleońskie, nastąpiła demokratyzacja sztuki, w wyniku czego zasadniczo poszerzyły się kręgi i twórców, i odbiorców. Miejsce dotychczasowego mecenasa indywidualnego zajął mecenas zbiorowy, mieszczański. Jego cenzus społeczny, kulturowy i intelektualny stworzyły dylematy i problemy, które są także dzisiaj udziałem twórców szeroko rozumianej sztuki. Niski początkowo poziom intelektualny mieszczaństwa, jego specyficzne – bo obliczone na efektowność, a nawet niewybredne efekciarstwo – preferencje i oczekiwania kulturalne ugruntowały i spotęgowały dynamiczny rozwój kultury popularnej, kierującej się zasadami komercji. W tej nowej sytuacji społeczno-kulturowej najszybciej odnalazł się teatr. Nastąpił lawinowy wręcz rozwój przemysłu teatralnego, który miał zaspokajać niskie gusty mieszczańskiego mecenasa. Rozpoczęła się pogoń za ekscytującymi pomysłami scenograficznym, prześcigano się w pogoni za nowinkami technicznymi i inscenizacyjnymi, mającymi przywabiać na prawach sensacji i niezwykłości. Stąd w teatrze pojawiło się m.in. oświetlenie gazowe, a później elektryczne, dzięki czemu można było osiągać efekty (także specjalne) wcześniej widzom nieznane (np. nocne, wybuch wulkanu, burza z błyskawicami itp.). Stąd rozwój malarstwa teatralnego z jego panoramami, georamami, cykloramami czy dioramami. Stąd rozwój muzyki teatralnej ilustrującej wydarzenia fabularne. Stąd wreszcie dominacja w repertuarze sztuk w guście farsowym, komediowym, melodramatycznym czy wodewilowym oraz konieczność – niekiedy bardzo mozolnego i trudnego – zdobywania sobie miejsca i uznania przez dramaty romantyczne.

W wykładzie poruszone zostaną cztery zasadnicze kwestie związane z rozwojem teatru europejskiego w pierwszej połowie XIX wieku:

  • odbiorca masowy i jego kulturotwórcze oddziaływanie na teatr,
  • teatr i techniki inscenizacyjno-scenograficzne,
  • zjawisko gwiazdorstwa i aktoromanii,
  • romantycy wobec teatru, polski dramat romantyczny a tzw. niesceniczność.

Marian Ursel

 

Powrót

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Najnowsze wpisy

Tagi

Archiwa