Click to listen highlighted text!

Akademia 1212 Online: Scena Teatralna – od starożytnej Grecji do Anglii Shakespeare’a

Totus mundus agit histrionem„*


Akademia 1212 Online

Ten tekst przeczytasz w ok. 4 minuty. 
Materiały dodatkowe znajdziesz na dole.

Na początku kwietnia 2020 r. pisaliśmy o tym, jak w historii kształtował się teatr jako rodzaj kulturalnej twórczości i ekspresji. Wpis ilustrowało zdjęcie z czasów starożytnych:

Konstrukcja teatru z okresu greckiego, a następnie rzymskiego był otwartą formą architektoniczną na wolnym powietrzu. W półokrągłej niecce znajdowały się kamienne rzędy – siedziska dla widzów. Na dole niecki mieściła się tzw. orchestra – okrągła przestrzeń przeznaczona dla chóru, a pierwotnie również na występy aktorów (a w teatrze rzymskim, gdzie rola chóru była nieznaczna, zaczęto umieszczać tam miejsca siedzące dla najdostojniejszych widzów). W głębi mieściła się skene – początkowo przestrzeń pełniąca funkcje techniczne (mieściły się tam choćby garderoby), a aktorzy grali na proskenium, czyli dosłownie na przed skene.

Układ przestrzenny starożytnego teatru greckiego

Skomplikowane? Brzmi jak specjalistyczny wywód o nieistotnych detalach – w praktyce funkcjonowanie tych przestrzeni było bardzo prosta. Greccy widzowie siadali na kamiennych rzędach wokół placu przeznaczonego do prezentacji przedstawień. W półkole, bliżej widowni, występował chór. W głębi znajdowała się właściwa przestrzeń przeznaczona do gry. Zbieżność brzmienia używanego w j.polskim słowa scena i starogreckiego skene nie jest przecież przypadkowa. Rzymianie jedynie dokonali modyfikacji pierwotnego zamysłu Greków.

Powrót sztuki teatralnej w renesansowych Włoszech, a następnie elżbietańskiej Anglii oznaczał potrzebę stworzenia od nowa specjalnych przestrzeni do odgrywania spektakli. Z czasem powstały prawdziwe perły architektury.

Teatro Olimpico
Wnętrze Teatro Olimpico (Vicenza) – scena z zastosowaniem de le prospettive – perspektywy, złudzenia optycznego dającego poczucie głębi

Najwspanialsze i najbardziej okazałe to Teatro Olimpico w Vicenzie, z drugiej połowy XVI wieku oraz Teatro Farnese w Parmie, z początku wieku XVII.

W Anglii taką perłą był niewątpliwie The Globe Theather z czasów Shakespeare’a, który niestety nie przerwał do naszych czasów. Doczekał się za to współczesnej rekonstrukcji.

Wspomniane teatry włoskie bazowały na naturalnym, greckim pierwowzorze (półokrągła widownia ), z tą różnicą, że były to pełnoprawne, zamknięte budynki. Wprowadzono również liczne ulepszenia, takie jak de le prospettive – perspektywy w głębi sceny. Choć pamiętajmy, że teatr w ówczesnych Włoszech dalej funkcjonował także na otwartym powietrzu, o czym pisaliśmy przy okazji wpisu o commedii dell’arte. Ciekawym rozwiązanie zastosowali Anglicy, łącząc oba rozwiązania, ustalając nietypową konstrukcję widowni i sceny.

Wnętrze the Globe

Podobnie jak w teatrze greckim, widownia miała, teoretycznie okrągły kształt (balustrady dosłownie „łamały” to wrażenie) – z tą różnicą, że Anglicy postanowili maksymalnie wykorzystać możliwości, stosunkowo małej przestrzeni w gęsto zabudowanym Londynie. Zastosowano dwa wysokie balkony, a widownia „wdzierała” się łukiem niemal na tyły sceny. Widzowie mogli obserwować aktora z wielu kierunków i pod bardzo zróżnicowanym kątem, co jednak utrudniało komfortowy odbiór spektaklu. Pozwalało jednak organizatorom pomieścić więcej widzów, a co za tym idzie, zwiększyć zarobek.

Sama scena miała kształt prostokąta, wyniesionego ponad dolne rzędy.

Niestety oryginalny budynek Globe nie zachował się – spłonął w pożarze w 1613 roku. Został szybko odbudowany, jednak historia znów obeszła się z nim brutalnie. W 1642 roku, w czasie politycznej zawieruchy (zakończy się ona rewolucją i wojną domową) Parlament zawiesił funkcjonowanie wszystkich londyńskich teatrów.

Współczesne wnętrze w zrekonstruowanym the Globe
  • Motto teatru The Globe – „Cały Świat gra (jak) aktor” w znaczeniu: „Cały świat odgrywa rolę”. W powszechnym użyciu w j. polskim funkcjonuje podobna fraza: „cały świat jest teatrem”


Materiały dodatkowe:
  • Zrekonstruowany The Globe w Londynie, widok z drona:
  • Widok 360⁰ z wnętrza Teatro Olimpico:

:
Powrót

Najnowsze Wideo

Ostatnie wpisy

Tagi

Archiwa

x

Szanowni Państwo,

W związku z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 17 grudnia 2021r. od 15 grudnia 2021 r. będę obowiązywały nowe limity osób. Limit obłożenia przez osoby niezaszczepione (zwiększenie limitu możliwe tylko dla osób zaszczepionych i zweryfikowanych za pomocą certyfikatu COVID-19) w teatrach został zmniejszony z 50% do 30%. W związku z powyższym prosimy wszystkie osoby posiadające certyfikat, o dobrowolne okazanie go przy wejściu na widownie.

Widzowie, którzy kupili bilety dla osób zaszczepionych, zadeklarowali posiadanie certyfikatu Covid, od 15 grudnia poddadzą się możliwości sprawdzenia certyfikatu. Okazanie certyfikatu jest dobrowolne ale niezbędne do wzięcia udziału w wydarzeniu. Certyfikaty weryfikowane są za pomocą aplikacji Ministerstwa Zdrowia „Skaner Certyfikatów Covid”, w związku z czym dane nie są zapisywane i przechowywane w urządzeniu skanującym, a Teatr nie utrwala i nie przechowuje ich w jakikolwiek inny sposób. Możliwość sprawdzenia Certyfikatu jest jedyną opcją weryfikacji zachowania obowiązujących proporcji przy obowiązujących limitach.

Akceptuję i przechodzę dalej

Click to listen highlighted text!